Pojedyncze pobudzenia komorowe (VPC/PVC) u znieczulonego kota potrafią wyglądać bardzo niepokojąco. Szczególnie wtedy, gdy zabieg jest rutynowy, pacjent jest młody i stabilny, a na monitorze nagle pojawia się szerokie, zniekształcone pobudzenie komorowe. Pierwsza reakcja zespołu często jest oczywista: sprawdzić pacjenta, ciśnienie, perfuzję, głębokość znieczulenia i zastanowić się, czy trzeba już sięgać po lek antyarytmiczny.
W tym wpisie porządkuję temat na podstawie pilotażowego badania opublikowanego w Veterinary Anaesthesia and Analgesia oraz praktycznego podejścia do monitorowania pacjenta w trakcie znieczulenia. To nie jest algorytm leczenia arytmii, tylko krótka kliniczna ściąga: kiedy pojedyncze VPC u zdrowej kotki mogą być obserwowane, a kiedy sytuacja powinna uruchomić szybszą reakcję zespołu.
Czym są pojedyncze pobudzenia komorowe VPC?
VPC, czyli ventricular premature complexes, to przedwczesne pobudzenia pochodzenia komorowego. Na EKG mogą wyglądać jak pojedyncze, szerokie i odmienne morfologicznie zespoły QRS. W praktyce anestezjologicznej najważniejsze nie jest samo „ładne” nazwanie zapisu, tylko ocena całego pacjenta: częstości występowania pobudzeń, ich morfologii, obecności serii, rytmu podstawowego oraz stabilności hemodynamicznej.
Dlatego pojedyncze VPC u stabilnego pacjenta nie powinny automatycznie oznaczać paniki. Jednocześnie nie powinny być ignorowane. To sygnał, żeby uporządkować monitorowanie i sprawdzić, czy nie pojawia się problem z wentylacją, perfuzją, ciśnieniem, temperaturą, bólem, głębokością znieczulenia albo wpływem zastosowanych leków.
Co pokazało badanie u znieczulonych kotek?
W badaniu Maney i wsp. oceniono 49 zdrowych kotek poddanych rutynowej owariohisterektomii. Pacjentki były młode, bez rozpoznanych chorób strukturalnych serca. Premedykacja obejmowała ketaminę, hydromorfon i deksmedetomidynę, a indukcję wykonywano propofolem. Znieczulenie podtrzymywano anestetykiem wziewnym, a przez cały czas obserwowano zapis EKG.
Pojedyncze, monomorficzne pobudzenia komorowe pojawiły się u 5 z 49 kotek, czyli u około 10% badanej grupy. Według autorów minimalna częstotliwość wynosiła 10 VPC/min, a maksymalna 18 VPC/min. Co istotne, u pacjentek nie podejmowano interwencji farmakologicznej, a wszystkie kotki wybudziły się rutynowo. Kontrolne badanie kardiologiczne wykonane po kilku tygodniach u kotek z arytmią nie wykazało nieprawidłowości.
Kiedy pojedyncze VPC nie muszą oznaczać leczenia?
Najważniejszy praktyczny wniosek jest taki: pojedyncze, jednokształtne VPC u młodego, zdrowego i hemodynamicznie stabilnego kota mogą wymagać obserwacji, a nie natychmiastowego podawania leków antyarytmicznych. Kluczowe jest jednak słowo „stabilnego”. Jeśli ciśnienie, tętno, perfuzja, wentylacja i głębokość znieczulenia są prawidłowe, a arytmia nie przechodzi w serie, rozsądne może być dalsze monitorowanie i szukanie potencjalnych przyczyn odwracalnych.
Właśnie dlatego w codziennej pracy tak ważne jest uporządkowane monitorowanie pacjenta. W aplikacji VetCore rozwijamy moduły wspierające pracę zespołu anestezjologicznego i szpitalnego, tak aby najważniejsze obliczenia oraz schematy były dostępne pod ręką podczas dyżuru, zabiegu lub opieki nad pacjentem.
Kiedy arytmia powinna niepokoić?
Ostrożność jest konieczna, gdy pobudzenia stają się częste, wielokształtne, pojawiają się w seriach, przechodzą w częstoskurcz komorowy albo towarzyszy im pogorszenie stanu pacjenta. Szczególnie alarmujące są spadki ciśnienia, pogorszenie perfuzji, zaburzenia tętna obwodowego, zmiany wentylacji, hipoksemia, hiperkapnia lub gwałtowna zmiana głębokości znieczulenia.
W takim momencie nie chodzi już o sam zapis na monitorze, tylko o ocenę pacjenta jako całości. Arytmia jest wtedy jednym z elementów układanki. Decyzja o leczeniu powinna wynikać z obrazu klinicznego, dynamiki zmian i procedur przyjętych w danym zespole.
Praktyczny wniosek dla anestezji weterynaryjnej
Pojedyncze pobudzenia komorowe u znieczulonych kotek nie zawsze są tak groźne, jak wyglądają na monitorze. Badanie Maney i wsp. dobrze pokazuje, że u części zdrowych pacjentek mogą pojawić się przejściowo, bez konieczności leczenia i bez późniejszych konsekwencji kardiologicznych.
Nie oznacza to jednak, że można je bagatelizować. Najbezpieczniejsze podejście to spokojna ocena trendu, pacjenta i parametrów życiowych. Zespół powinien wiedzieć, kiedy obserwować, kiedy szukać przyczyny odwracalnej, a kiedy rozpocząć szybszą interwencję. Więcej praktycznych opracowań klinicznych będziemy rozwijać w sekcji Wiedza VetCore, a dostęp do narzędzi klinicznych znajdziesz w zakładce Subskrypcje VetCore.
Źródło
Maney JK, Durham H, Cavanaugh S, Dzikiti TB. Incidence of ventricular arrhythmias in healthy cats under general anesthesia: a pilot study. Veterinary Anaesthesia and Analgesia. 2019;46(6):831.e11. DOI: 10.1016/j.vaa.2019.08.030. Zobacz abstrakt badania.
