„Pacjent ma być na czczo od wieczora” – to jedno z najczęściej powtarzanych zdań w gabinetach i klinikach weterynaryjnych. Przez bardzo długi czas, 12-godzinne (lub dłuższe) odstawienie pokarmu przed znieczuleniem było traktowane jako dogmat, który miał chronić zwierzę przed zachłystowym zapaleniem płuc.
Najnowsze badania i wytyczne Evidence-Based Medicine (EBM) – w tym oficjalne rekomendacje AAHA (American Animal Hospital Association) – mówią jasno: zbyt długa głodówka przynosi pacjentowi więcej szkody niż pożytku. Pora na aktualizację procedur i dostosowanie czasu bez jedzenia do konkretnego typu pacjenta.
Dlaczego 12 godzin to za długo?
Głównym argumentem za długą głodówką była chęć całkowitego opróżnienia żołądka. Praktyka kliniczna przedstawiana przez AAHA pokazuje jednak coś zupełnie przeciwnego. Przedłużające się odstawienie pokarmu prowadzi do:
- Spadku pH w żołądku – sok żołądkowy staje się nadmiernie kwaśny i „agresywny” dla śluzówki.
- Wzrostu ryzyka refluksu żołądkowo-przełykowego – u znieczulonych pacjentów dochodzi do rozluźnienia dolnego zwieracza przełyku. Jeśli treść o bardzo niskim pH cofnie się do przełyku, może dojść do jego ciężkiego zapalenia.
- Hipoglikemii i osłabienia – szczególnie u pacjentów pediatrycznych.
Nowy standard: Elastyczne podejście wg AAHA
Wytyczne AAHA wyraźnie odchodzą od sztywnych ram czasowych na rzecz przypisywania pacjentów do danych kategorii.
1. Zdrowy, dorosły pacjent (pies/kot)
Dla rutynowych zabiegów standardowy czas odstawienia pokarmu to obecnie 4 do 6 godzin. Woda? Powinna być dostępna do samego końca (0 godzin), czyli do momentu podania premedykacji. Nie ma żadnego naukowego uzasadnienia dla zabierania miski z wodą na noc przed zabiegiem.
2. Pacjenci pediatryczni i mali (<8 tygodni życia lub <2 kg)
To grupa bardzo narażona na hipoglikemię. Głodówka nie powinna trwać dłużej niż 1 do 2 godzin. Co więcej, wytyczne AAHA zalecają podanie niewielkiej ilości karmy o konsystencji pasztetu (wet food) jeszcze w okresie przedoperacyjnym oraz monitorowanie stężenia glukozy we krwi (BG) przed, w trakcie i po indukcji. Tacy pacjenci powinni być operowani jako pierwsi w danym dniu zabiegowym.
3. Pacjenci z cukrzycą
U pacjentów diabetologicznych kluczowe jest zgranie posiłku z podaniem insuliny. Rekomenduje się podanie połowy dawki insuliny oraz połowy posiłku (w formie mokrej karmy) na 2 do 4 godziny przed indukcją. Monitorowanie glikemii na każdym etapie procedury anestezjologicznej to w tym przypadku absolutny obowiązek.
4. Pacjenci z ryzykiem regurgitacji
Jeśli pacjent ma w wywiadzie epizody ulewania, posiada przełyk olbrzymi lub należy do ras brachycefalicznych, zasady ulegają zaostrzeniu. Wtedy czas bez pokarmu wynosi 6 do 12 godzin, a wodę odstawia się na 6 do 12 godzin przed zabiegiem. U takich pacjentów warto rozważyć podanie niewielkiej ilości (10–25% normy) mokrej karmy na 4–6 godzin przed indukcją, aby pobudzić motorykę, oraz obligatoryjnie wdrożyć leki przeciwwymiotne, IPP i prokinetyki.
Głodówka to element medycyny personalizowanej!
Nowoczesne standardy opieki anestezjologicznej idą w kierunku medycyny personalizowanej. Wybór odpowiedniego czasu głodówki to elementarna decyzja, którą zespół powinien podejmować już na etapie kwalifikacji pacjenta do zabiegu i planowania premedykacji.
W aplikacji VetCore dążymy do tego, aby ułatwić lekarzom i technikom weterynarii wdrażanie standardów opartych na dowodach naukowych. Nasz moduł „Żywienie” pomaga w określeniu zapotrzebowania kalorycznego w celu dopasowania ilości pokarmu dla różnych typów pacjentów.
Więcej praktycznych opracowań i algorytmów anestezjologicznych znajdziesz w sekcji Wiedza VetCore, a pełen dostęp do naszych narzędzi obliczeniowych uzyskasz w sekcji Subskrypcje VetCore.
Źródło:
Grubb T, Sager J, Gaynor JS, et al. 2020 AAHA Anesthesia and Monitoring Guidelines for Dogs and Cats. Journal of the American Animal Hospital Association. 2020;56(2):59-82. Zobacz pełne wytyczne AAHA.
